Olimpiada o Diamentowy Indeks AGH – Chemia

1. KTO MOŻE BRAĆ UDZIAŁ W OLIMPIADZIE ?

Uczestnikiem Olimpiady o Diamentowy Indeks AGH z chemii mogą być uczniowie szkół ponadpodstawowych, a także uczniowie szkół podstawowych, w szczególności realizujący indywidualny program lub tok nauki, rekomendowani przez szkołę̨. W olimpiadzie mogą brać udział uczniowie szkół spoza granic Rzeczpospolitej Polskiej, po uzgodnieniu szczegółowych zasad z Komitetem. W celu przystąpienia do Olimpiady jako uczestnik zobowiązany jesteś do dokonania elektronicznej rejestracji i założenia konta na stronie internetowej www.diament.agh.edu.pl. Już od momentu rejestracji zobowiązany jesteś do zapoznawania się z komunikatami umieszczanymi na Twoim indywidualnym koncie i stronie internetowej Olimpiady. Uczestnicy zobowiązują się także do zapoznania się i przestrzegania Regulaminu Olimpiady. W celu uczestnictwa w Olimpiadzie wyrażasz zgodę̨ na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez Organizatora na potrzeby przeprowadzenia Olimpiady. Podanie danych osobowych w zakresie wymagającym zgody jest dobrowolne, ale niezbędne do udziału w Olimpiadzie.

Ponadto Organizator dołoży wszelkich starań, aby w miarę̨ możliwości w danych warunkach organizować Olimpiadę w taki sposób i w takich miejscach, by nie wykluczały możliwości wzięcia udziału w zawodach osobom niepełnosprawnym. Osoby niepełnosprawne potrzebujące pomocy w zakresie wyrównywania szans w zawodach okręgowych i centralnych powinny dokonać stosownego zgłoszenia do Komitetu na 30 dni przed terminem zawodów określonym w harmonogramie. Uczestnik z niepełnosprawnością̨ zobowiązany jest ze zgłoszeniem dostarczyć zaświadczenie o dysfunkcji i konieczności zapewnienia odpowiednich warunków do udziału w zawodach z tego wynikających oraz zgodę̨ na przetwarzanie danych szczególnej kategorii (danych dotyczących zdrowia).

TERMINY REJESTRACJI DOSTĘPNE SĄ NA STRONIE:http://www.diament.agh.edu.pl/podstawowe-informacje/terminarz-olimpiady/


2. JAK WYGLĄDA PROGRAM OGÓLNOPOLSKIEJ OLIMPIADY O INDEKS AGH Z CHEMII?

Zakres materiału, o którym mowa udostępniamy poniżej.

1. Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne
Pierwiastki, nazewnictwo i symbole. Budowa atomu, izotopy. Przemiany promieniotwórcze, okres półtrwania. Układ okresowy. Właściwości pierwiastków, a ich położenie w układzie okresowym. Masa atomowa, masa cząsteczkowa, mol. Obliczanie mas cząsteczkowych. Układanie wzorów prostych związków chemicznych. Stopień utlenienia, wartościowość. Prawo zachowania masy, prawo stosunków stałych i prawo zachowania pierwiastka. Prawo Avogadro, prawa gazowe. Rodzaje wiązań chemicznych Układanie równań reakcji chemicznych. Obliczenia stechiometryczne. Szybkość reakcji chemicznych. Reakcje odwracalne i nieodwracalne, prawo równowagi chemicznej. Kataliza i katalizatory. Typy reakcji chemicznych.

2. Roztwory. Reakcje w roztworach wodnych
Pojęcie roztworu. Rodzaje roztworów. Stężenie molowe i procentowe. Przeliczanie stężeń roztworów. Reakcje tlenków z wodą. Kwasy i zasady. Dysocjacja elektrolityczna. Stopień i stała dysocjacji. Stężenie jonów wodorowych, dysocjacja wody, pH. Reakcje chemiczne w roztworach elektrolitów. Związki amfoteryczne. Hydroliza soli. Roztwory buforowe, Iloczyn rozpuszczalności.

3. Utlenianie i redukcja
Pojęcie utleniacza i reduktora, przykłady najważniejszych utleniaczy i reduktorów. Reakcje utleniania i redukcji, uzgadnianie równań. Szereg elektrochemiczny metali. Ogniwa galwaniczne. Elektroliza, prawa elektrolizy.

4. Właściwości pierwiastków bloku s i ich związków. Otrzymywanie, właściwości fizyczne i chemiczne (reakcje z tlenem i niemetalami, kwasami, zasadami).

5. Właściwości pierwiastków bloku p i ich związków. Otrzymywanie, właściwości fizyczne i chemiczne (reakcje z tlenem, kwasami, zasadami, tworzenie związków koordynacyjnych).

6. Właściwości pierwiastków bloku d i ich związków. Otrzymywanie, właściwości fizyczne i chemiczne (reakcje z tlenem, kwasami, zasadami, tworzenie związków koordynacyjnych). 

7. Węglowodory
Klasyfikacja węglowodorów, szeregi homologiczne, izomeria. Otrzymywanie i podstawowe właściwości węglowodorów nasyconych, nienasyconych i aromatycznych. Reakcje podstawiania i przyłączania. Fluorowcopochodne węglowodorów. Ropa naftowa jako źródło węglowodorów.

8. Alkohole i fenole
Klasyfikacja alkoholi, izomeria. Alkohol metylowy i etylowy, otrzymywanie i właściwości. Alkohole wielowodorotlenowe. Glikol i gliceryna. Hydroksybenzen (fenol) otrzymywanie, podstawowe właściwości, porównanie do alkoholi alifatycznych.

9. Aldehydy i ketony
Otrzymywanie i właściwości aldehydów i ketonów. Utlenianie aldehydów i ketonów.

10. Kwasy organiczne i ich pochodne
Szereg homologiczny kwasów karboksylowych. Kwas mrówkowy i octowy. Wyższe kwasy tłuszczowe, mydła, detergenty. Hydroksykwasy. Reakcja estryfikacji. Znaczenie estrów.

11. Węglowodany
Klasyfikacja węglowodanów. Glukoza, sacharoza, skrobia i celuloza. Podstawowe reakcje węglowodanów.

12. Związki organiczne zawierające azot
Amidy kwasowe, Aminy alifatyczne i aromatyczne. Aminokwasy, klasyfikacja, podstawowe właściwości. Białka, skład pierwiastkowy białek.

13. Tworzywa sztuczne
Reakcje polimeryzacji i polikondensacji. Polietylen i polichlorek winylu. Kauczuk i guma.

 
3. JAK PRZEBIEGAJĄ POSZCZEGÓLNE ETAPY ? 

Olimpiada jest przeprowadzana na trzech stopniach:

I stopień – etap szkolny,

II stopień – etap okręgowy,

III stopień – etap centralny.

ETAP I OLIMPIADY O DIAMENTOWY INDEKS AGH Z CHEMII –Organizacja zawodów etapu szkolnego. Eliminacjami szkolnymi są̨ sprawdziany wiedzy i umiejętności rozwiązywane indywidualnie w miejscu zamieszkania ucznia. Etap szkolny Olimpiady odbywa się od połowy września do stycznia, zgodnie z harmonogramem przyjętym na dany rok. Formularz rejestracji elektronicznej oraz zadania etapu szkolnego są̨ umieszczane na stronie internetowej www.diament.agh.edu.pl, przez Przewodniczącego Komitetu w terminie do dnia 15 września każdego roku. Zadania etapu szkolnego uczestnicy rozwiązują̨ samodzielnie, przy czym mogą zwracać się do innych osób, w tym nauczycieli, w celu wyjaśnienia wątpliwości. Rozwiązania zadań etapu szkolnego uczestnik Olimpiady wysyła indywidualnie w formie papierowej na adres Komitetu. Rozwiązania zadań należy zredagować na ponumerowanych arkuszach papieru formatu A-4. Na każdej stronie pracy w prawym górnym rogu należy podać przedmiot i numer identyfikacyjny otrzymany w drodze elektronicznej rejestracji. Pracę należy zapakować do przezroczystej koszulki z zawieszką po lewej stronie i możliwością̨ od góry wysunięcia pracy. Do prac należy dołączyćwydrukowany z indywidualnego konta elektronicznego formularz zgłoszenia oraz zgody na przetwarzanie danych osobowych. Dokumenty muszą zostać podpisane własnoręcznieprzez uczestnika olimpiady, a w przypadku niepełnoletnich uczestników podpisane również przez opiekuna prawnego. Formularz zgłoszenia i zgody umieszcza się w przezroczystej koszulce, dokumenty mogą zostać także wysłane przez Twoją szkołę. Rozwiązywania zadań etapu szkolnego odbywa się w formie elektronicznej. Do etapu okręgowego zostają zakwalifikowaniuczestnicy etapu szkolnego, którzy uzyskają̨ minimum 70% punktów w tym etapie.

ETAP II – ORGANIZACJA ZAWODÓW ETAPU OKRĘGOWEGO:
Zawody etapu okręgowego są̨ przeprowadzane w siedzibie AGH lub w wybranych szkołach ponadpodstawowych, które zawarły porozumienie o współpracy z AGH. Zawody etapu okręgowego przeprowadzają̨ Komitety Okręgowe. Zawody stopnia okręgowegoodbywają̨ się w terminie między styczniem, a marcem zgodnie z harmonogramem przyjętym na dany rok. Uczestnicy zawodów stopnia okręgowego są̨ kierowani do odpowiednich, szkół w których przeprowadzane są̨ zawody stopnia okręgowego najbliżej miejsca zamieszkania wskazanego w formularzu zgłoszeniowym. Do etapu centralnego zostaną̨ zakwalifikowani uczestnicy etapu okręgowego, którzy uzyskają̨ minimum 70% punktów w tym etapie, a także 80 osób, które na zawodach stopnia okręgowego uzyska najwyższą liczbę punktów z zachowaniem warunku uzyskania min. 70% punktów możliwych do uzyskania w etapie okręgowym.Ilość osób zakwalifikowanych do zawodów stopnia centralnego może ulec zmianie na podstawie uchwały podejmowanej przez Komitet w danej edycji Olimpiady i ogłaszanej przed rozpoczęciem zawodów stopnia okręgowego na stronie internetowej www.diament.agh.edu.pl.

ETAP III – ORGANIZACJA ZAWODÓW ETAPU CENTRALNRGO:
Zawody etapu centralnego przeprowadzane są̨ w siedzibie AGH. Etap centralny odbywa się w marcu i kwietniu każdego roku, zgodnie z harmonogramem przyjętym na dany rok. Zawody etapu centralnego przeprowadzają̨ Komisje Konkursowe.Zawody przeprowadzane są̨ w formie egzaminu elektronicznego. Uczestnicy zawodów etapu centralnego, którzy uzyskali wynik poniżej 70%, ale nie mniej niż 30% otrzymują̨ tytuł Finalisty.

Tytuł Laureata I stopnia –otrzymuje pierwszych dziesięciu uczestników etapu centralnego z listy rankingowej, jeżeli wynik najniższy posiada więcej niż jeden uczestnik liczba laureatów zwiększa się odpowiednio.

Tytuł Laureata II stopniaotrzymuje dziesięciu kolejnych uczestników etapu centralnego z listy rankingowej, jeżeli wynik najniższy posiada więcej niż jeden uczestnik liczba laureatów zwiększa się odpowiednio.

Tytuł laureata III stopnia –pozostali uczestnicy etapu centralnego, którzy uzyskali wynik równy i wyższy 70% w etapie centralnym.

ODWOŁANIA:
Uczestnik, który uważa, że wynik, jaki uzyskał w czasie zawodów, nie odzwierciedla poziomu jego odpowiedzi, zawody były prowadzone z naruszeniem regulaminu lub zadania zawierały błędy merytoryczne, ma prawo złożenia odwołania.

Odwołanie Uczestnik składa osobiście lub osoba upoważniona na piśmie za pośrednictwem poczty w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników na indywidualnym koncie elektronicznym. Odwołanie kieruje się do Komitetu. Odwołanie powinno zawierać możliwie szczegółowy opis zastrzeżeń.

Odwołanie od wyników zawodów etapu szkolnego i okręgowego rozpatruje Zastępca Przewodniczącego Komitetu Głównego ds. poszczególnych dziedzin w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania. Decyzja zastępcy przewodniczącego Komitetu Głównego jest ostateczna. O wyniku rozstrzygnięcia odwołania uczestnika informuje się listem poleconym lub e-mailem na indywidualne konto.

Odwołanie od wyników zawodów etapu centralnego rozpatruje Prezydium Komitetu Głównego w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania. Decyzja Prezydium Komitetu Głównego jest ostateczna. O wyniku rozstrzygnięcia odwołania uczestnika informuje się listem poleconym lub e-mailem na indywidualne konto uczestnika.


4.CO DAJE OLIMPIADA O INDEKS AGH Z CHEMII ?

Nagrodą główną w Olimpiadzie są̨ indeksy na wybrane kierunki studiów w AGH. Laureaci olimpiady stopnia centralnegoprzyjmowani będą z pominięciem warunków rekrutacji zgodnie z postanowieniami Uchwały Senatu AGH. Przyjęcie na studia na podstawie wyniku olimpiady jest możliwe tylko raz i tylko w rekrutacji, która odbywa się w roku uzyskania świadectwa maturalnego.Podstawą preferencji może być wynik olimpiady uzyskany zarówno w roku zdawania egzaminu maturalnego, jak i w latach wcześniejszych. Warunkiem rozpoczęcia studiów i otrzymania indeksu jest dopełnienie wszystkich warunków wynikających z uchwał i zarządzeń określających zasady naboru na studia w Akademii Górniczo – Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie w danym roku akademickim, w szczególności rejestracja w systemie rekrutacyjnym AGH w terminach określonych kalendarzem rekrutacji. Nagrodami dodatkowymi mogą być nagrody rzeczowe ufundowane przez Organizatora oraz sponsorów olimpiady.


5. GDZIE SZUKAĆ PRZYKŁADOWYCH ZADAŃ Z ETAPU Z POSZCZEGÓLNYCH ETAPÓW ?

Serdecznie was zapraszamy do zapoznania się z zadaniami Etapu Olimpiady AGH, które dostępne są na stronie: http://www.diament.agh.edu.pl/zadania/zadania-archiwalne-z-chemii/


6. MATERIAŁY Z KTÓRYCH WARTO KORZYSTAĆ W TRAKCIE PRZYGOTOWAŃ?

Polecana literatura
1. „Podręczniki CHEMII do L.O. (zakres rozszerzony) wydane po 2000
2. A. Śliwa (red.), Obliczenia chemiczne. Zbiór zadań z chemii ogólnej i analitycznej nieorganicznej, Wydanie II PWN, Warszawa 1987
3. Z. Galus (red.), Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej PWN Warszawa 2005
4. A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, PWN, Warszawa 2002, lub 2005
5. J. McMurry, Chemia organiczna, PWN, Warszawa 2012
6. S. McMurry, Chemia organiczna. Rozwiązywanie problemów, PWN, Warszawa 2012
7. P. W. Atkins, Podstawy chemii fizycznej. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002
8. J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia Analityczna, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2001, 2005
9. A. Hulanicki, Reakcje kwasów i zasad w chemii analitycznej, PWN Warszawa 1992
10. A. Kozłowska-Róg, Ł. Łańcucki, B. Małecka, A. Małecki, M. Radecka, 
M. Wierzbicka, Ogólnopolska Olimpiada O Diamentowy Indeks AGH – Chemia – rozwiązania zadań z lat 2007/08-2013/14, JAK, Kraków 2015