Olimpiada Chemiczna

1. KTO MOŻE BRAĆ UDZIAŁ W OLIMPIADZIE?

Olimpiada chemiczna ma zasięg ogólnopolski. Adresatami Olimpiady są̨ uczniowie ponadpodstawowych szkół średnich, ogólnokształcących i zawodowych, dających możliwość uzyskania świadectwa dojrzałości. Uczestnikami Olimpiady mogą̨ być również uczniowie szkół podstawowych rekomendowani przez szkołę̨ lub wojewódzkie Komisje Konkursowe.

Co ciekawe, w Olimpiadzie chemicznej, mogą̨ startować także osoby uczące się za granicą, którzy spełniają następujące warunki:

– uczestnik musi legitymować się polskim paszportem lub dowodem osobistym lub uczęszczać przez minimum 1 rok do szkoły w Polsce,
– uczący się za granicą jest zobowiązany do pokrycia kosztów podroży do Polski oraz wykupienia odpowiedniego ubezpieczenia podróżnego,
– jeśli uczeń jest niepełnoletni, niezbędne jest przedstawienie pisemnej zgody rodziców/prawnych opiekunów na udział w Olimpiadzie.

Uwaga: rejestracja do udziału w zawodach wymaga także jednoznacznego przypisania do odpowiedniego Komitetu Okręgowego. Zawody I i II etapu odbywają̨ się w siedzibach Komitetów Okręgowych, a jedynie zawody III etapu w Warszawie. Przed przystąpieniem do zawodów Olimpiady Chemiczne, uczeń zgłasza swój udział w zawodach poprzez zarejestrowanie się na oficjalnej stronie internetowej Olimpiady: www.olchem.edu.pl i przekazanie rozwiązań zadań z części A folderu informacyjnego nauczycielowi, który po sprawdzeniu przesyła je do odpowiedniego Komitetu Okręgowego. (Poniżej, w punkcie 2 zostały przybliżone poszczególne etapy Zawodów Chemicznych).

Uczestnicy Olimpiady zobowiązani są̨ do:

-przestrzegania regulaminu Olimpiady i terminarza danej edycji,
-informowania Komitetu Głównego lub Komitetów Okręgowych o ewentualnych nieprawidłowościach w przebiegu zawodów.

Uczestnik ma prawo do:
-zakwaterowania i wyżywienia oraz do zwrotu kosztów przejazdu w II i III etapie, jeżeli zawody odbywają̨ się poza jego miejscem zamieszkania,
-złożenia odwołania od decyzji Komitetu Okręgowego lub Komitetu Głównego, dotyczącej oceny jego pracy konkursowej, zgodnie z zasadami.

2. JAK PRZEBIEGAJĄ POSZCZEGÓLNE ETAPY/ORGANIZACJA ZAWODÓW ?

Zawody Olimpiady Chemicznej mają charakter indywidualny. Zawody, poprzedzone są tak zwanym etapem wstępnym i prowadzone są̨ w trzech etapach. Szczegółowe informacje o organizacji I i II etapu Olimpiady rozsyłane zostają do szkół przez Komitety Okręgowe. Tematyka zawodów danej edycji Olimpiady jest każdego roku publikowana przez Komitety Główne w Informatorze Olimpiady oraz Internecie. Informator ten natomiast składa się z dwóch części. Pierwszej – przeznaczonej dla ucznia, zawiera ona zadania etapu wstępnego oraz krótkie sprawozdanie z poprzedniej Olimpiady, oraz części drugiej – dla nauczyciela, która zawiera rozwiązania zadań, bibliografię oraz wszystkie inne niezbędne informacje dla uczestników Olimpiady Chemicznej. Poniżej przybliżymy wam nieco poszczególne etapy zawodów chemicznych – Olimpiady.

Etap wstępny – to nic innego, jak samodzielne rozwiazywanie przez was zadań obowiązkowych, które zostały zamieszczone w Informatorze Olimpiady. Wasze prace w tym etapie oceniane są̨ przez nauczycieli.

Etap I – są to jednodniowe zawody pisemne, które to organizują Komitety Okręgowe w miejscach przez nie wyznaczonych. W tym etapie Olimpiady Chemicznej biorą̨ udział wszyscy kandydaci zgłoszeni przez szkoły. Warunkiem udziału jest jednak przesłanie na adres Komitetu Okręgowego rozwiązanych samodzielnie przez ucznia zadań etapu wstępnego oraz zarejestrowanie się zawodnika na stronie: www.olchem.edu.pl. Do udziału w II etapie kwalifikuje Komitet Główny. Limit punktów będący podstawą kwalifikacji do II etapu jest taki sam dla wszystkich Okręgów i wynosi co najmniej 50 % maksymalnej liczby punktów. Liczba zawodników w II etapie nie powinna przekraczać 350 osób. Komitety Okręgowe informują̨ odpowiednie Szkoły o pozytywnym wyniku kwalifikacji zawodników do II etapu.

Etap II – są to dwudniowe zawody: teoretyczne i laboratoryjne, które również organizowane są̨ przez Komitety Okręgowe w miejscach przez nie wyznaczonych. Listę̨ zawodników zakwalifikowanych do III etapu zawodów ustala Komitet Główny Olimpiady Chemicznej. Celem zapewnienia jednolitych kryteriów oceny i kwalifikacji do III etapu. Prace II etapu podlegają̨ weryfikacji przez Komitet Główny. Podstawą kwalifikacji do finału jest uzyskanie łącznej punktacji za zadania II etapu, nie mniejszej niż 50% maksymalnej liczby punktów, przy czym liczba zawodników w III etapie nie powinna przekraczać 90. O pozytywnym wyniku kwalifikacji do III etapu szkoły informowane są̨ listownie przez Komitet Główny.

Etap III (zawody finałowe) – ostatni już etap Olimpiady Chemicznej to dwudniowe zawody: pisemne i laboratoryjne organizowane są̨ przez Komitet Główny w Warszawie.

Listę̨ laureatów i wyróżnionych ustala Komitet Główny na podstawie końcowej listy klasyfikacyjnej III etapu zawodów. O miejscach na końcowej liście klasyfikacyjnej decydują̨ oceny uzyskane przez zawodników w III etapie zawodów. W przypadku jednakowych ocen bierze się kolejno pod uwagę̨ miejsca zawodników w II i I etapie zawodów. Tytuł laureata Olimpiady Chemicznej uzyskuje od 20% do 30% najlepszych zawodników.

Zaznaczymy tutaj, że w czasie zawodów I i II etapu możesz korzystać jedynie z własnych przyborów do pisania i kalkulatorów. W III etapie kalkulatory zapewnione zostają natomiast przez organizatorów zawodów. Zabronione jest korzystanie z modeli. W trakcie Olimpiady jako uczestnik, możesz korzystać z układów okresowych zapewnianych przez organizatorów.

Co ciekawe zawody I, II i III stopnia przeprowadzane są̨ anonimowo. W trakcie przeprowadzania zawodów oraz na etapie recenzji, prace identyfikowane są̨ wyłącznie na podstawie numerów kodowych zawodników. Ujawnienie nazwisk autorów prac następuje dopiero po zakończeniu etapu recenzji i ustaleniu końcowej listy klasyfikacyjnej.

Po każdym etapie i zatwierdzeniu wyników przez Komitet Główny, są̨ one publikowane na oficjalnej stronie internetowej Olimpiady Chemicznej: www.olchem.edu.pl z podaniem punktacji uzyskanej za poszczególne zadania. Po I i II etapie nie podaje się imion ani nazwisk uczestników, którzy nie zakwalifikowali się do wyższego etapu, tylko przyjęte przez nich hasła. Ważne jest zatem, że jeśli nie życzysz sobie publikowania swoich danych, powinieneś złożyć w tej sprawie pisemne oświadczenie w Komitecie Okręgowym. Dokładny harmonogram z terminami danych etapów znajdziecie na stronie Olimpiady Biologicznej w zakładce „kalendarz”, zachęcamy do zapoznania się pod tym linkiem: http://www.olchem.edu.pl. Warto tutaj wspomnieć także o kilku ważnych szczegółach określonych w regulaminie Olimpiady Chemicznej.

– Jeżeli wśród zawodników znajdą się osoby z niepełnosprawnościami, organizatorzy Olimpiady dołożą̨ wszelkich starań, żeby miały one dostęp zarówno do sal, w których odbywają̨ się zawody, jak i do miejsc zakwaterowania.

– Wypadki losowe uniemożliwiające zawodnikowi udział w którymkolwiek etapie Olimpiady nie są̨ podstawą do organizowania dodatkowych zawodów ani do ubiegania się o przyjęcie zawodnika do następnego etapu, z pominięciem poprzedniego, w którym nie mógł z przyczyn losowych uczestniczy

– Organizatorzy Olimpiady mogą̨ pozbawić́ uczestnika prawa do udziału w zawodach, jeżeli naruszy on zasady regulaminu, w tym poprzez korzystanie z niedozwolonej pomocy.


3. JAKI TYTUŁ TRZEBA MIEĆ ABY UZYSKAĆ 100% NA MATURZE Z CHEMII?

W przypadku Olimpiady Chemicznej, aby uzyskać 100% na maturze z chemii musisz uzyskać tytuł finalisty. Także laureaci i wyróżnieni Olimpiady Chemicznej mogą być zwolnieni w części lub całości z egzaminów do szkół wyższych – na mocy uchwał Senatów poszczególnych uczelni. Zasady przyjmowania na studia laureatów, wyróżnionych i finalistów olimpiad przedmiotowych, samodzielnie określają senaty uczelni.

Kluczowym jest jednak, że to właśnie finaliści Olimpiady Chemicznej otrzymują najwyższą ocenę z chemii na zakończenie nauki w klasie, do której uczęszczali, ponadto jako finalista Olimpiady Chemicznej jesteś zwolniony z egzaminu maturalnego z chemii z wynikiem 100%.


4. CO DAJE OLIMPIADA CHEMICZNA?

Udział w finale Olimpiady Chemicznej daje:

-otrzymujesz ocenę celującą z chemii na koniec roku,
-zostajesz zwolniony z egzaminu maturalnego z chemii (poziom rozszerzony),
-zostajesz zwolniony z części lub całości egzaminów do szkół wyższych – nie tylko na wydziały chemiczne (również na wybraną Akademię Medyczną),
-cztery osoby, które uzyskały najlepsze wyniki, obliczone według wzoru w regulaminie na stronie:http://www.olchem.edu.pl/regulamin.html, biorą udział w Międzynarodowej Olimpiadzie Chemicznej (IChO).


5.
Jak przygotować się do Olimpiady ?

Najlepiej zapisać się na koło chemiczne w swojej (lub innej) szkole lub placówce społeczno-kulturalnej (o ile taka istnieje), która dysponuje także dobrym laboratorium chemicznym. Warto jest przejrzeć i zrobić zadania z poprzednich Olimpiad dostępne pod:http://www.olchem.edu.pl/krajowe.html, by rozeznać się w wymaganiach, tematyce, formie, a także stopniach trudności poszczególnych etapów. Dobrze jest również zaopatrzyć się w odpowiednią literaturę (która przedstawiona została w punkcie 5). Warto także zapoznać się z Informatorem Olimpiady Biologicznej: http://www.olchem.edu.pl/fu66.pdf.

6. MATERIAŁY Z KTÓRYCH WARTO KORZYSTAĆ W TRAKCIE PRZYGOTOWAŃ?

Zalecana literatura
1) Podręczniki CHEMII i BIOLOGII do L.O. (zakres rozszerzony) wydane po 2000;
2) “Zbiór zadań z Olimpiad Chemicznych”, PWN, Warszawa 2014;
3) A. Bielański, “Podstawy chemii nieorganicznej”, PWN, Warszawa 2002, lub 2005
4) J. McMurry, “Chemia organiczna”, PWN, Warszawa 2012;
5) S. McMurry, “Chemia organiczna. Rozwiązywanie problemów”, PWN, Warszawa 2012;
6) R.T. Morrison, R.N. Boyd “Chemia organiczna”, PWN Warszawa 2013;
7) P. W. Atkins, “Podstawy chemii fizycznej”. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002;
8) Z. Galus (red.),  ”Ćwiczenia rachunkowe z  chemii  analitycznej”  PWN Warszawa 2005;
9) A. Hulanicki,  “Reakcje kwasów i zasad  w  chemii  analitycznej”,  PWN Warszawa 1992;
10) Polskie Towarzystwo Chem., “Nomenklatura związków nieorganicznych”, Ossolineum 1988;
11) Z. Szmal, T. Lipiec, “Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej” PZWL, Warszawa 1988;
12) J. Woliński, J. Terpiński, “Organiczna analiza jakościowa”, Warszawa 1985; 
13) A. Vogel, „Preparatyka Organiczna”, Rozdział VII, WNT, Warszawa 1984 lub 2006;
14) J.M. Berg, L. Stryer, J.L. Tymoczko  “Biochemia” PWN 2011;
15) B. Filipowicz,  W. Więckowski “Biochemia”, t. 1,2 PWN 1990;
16) „Obliczenia chemiczne. Zbiór zadań z chemii ogólnej i analitycznej nieorganicznej”, Praca zbiorowa pod red. A. Śliwy, Wydanie II, PWN, Warszawa 1987;
17) J. Minczewski, Z.Marczenko, „Chemia Analityczna”, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2001, 2005;
18) A. Kołodziejczyk, „Naturalne Związki Organiczne”, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2012;
19) K. Pigoń, Z. Ruziewicz, „Chemia Fizyczna”, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2005;
20) J. Clayden, N. Greeves, S. Warren, P. Wothers, Chemia organiczna, WNT, 2010;
21) W. Szczepaniak “Metody instrumentalne w analizie chemicznej” Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2011;
22) R.M. Silverstein, F.X. Webster, D.J. Kiemle, “Spektroskopowe metody identyfikacji związków organicznych”, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2008;
23) “Metody spektroskopowe i ich zastosowanie do identyfikacji związków organicznych”, Praca zbiorowa pod red. W. Zielińskiego i A. Rajcy, WNT, Warszawa, 1995.