TEST – ekologia

1. Bakterie z rodzaju Rhizobium posiadają zdolność wiązania azotu atmosferycznego do jonów amonowych, a także azotanów. Bakterie te żyją w brodawkach roślin motylkowatych, z którymi żyją w symbiozie. Jednym z przykładowych roślin motylkowatych jest koniczyna.

Uzasadnij, że obecność bakterii z rodzaju Rhizobium w brodawkach roślin motylkowatych pozwala na ich wzrost i rozwój, zwłaszcza jeśli rosną na terenach ubogich w azot.

2. Porosty to organizmy należące do królestwa grzybów tworzące plechy. Są wrażliwe na obecność tlenku siarki IV, który jest bezbarwnym gazem o ostrym, duszącym zapachu. W celu zmierzenia stopnia zanieczyszczenia atmosfery tlenkiem siarki IV stosuje się tzw. skalę porostową.

Określ, który z przedstawionych porostów – na ilustracji A czy B – pochodzi ze środowiska o niższym stopniu zanieczyszczenia atmosfery tlenkiem siarki IV.

3. Prawo Shelforda głosi, że rozmieszczenie danego gatunku zależy od wielu czynników środowiskowych, których wartości muszą mieścić się w zakresie ich tolerancji ekologicznej. Można podzielić organizmy ze względu na zakres ich tolerancji ekologicznej na eurybionty i stenobionty.

Podaj, który z zakresów tolerancji – X czy Y – przedstawia zakres tolerancji eurybiontów.

4. Konkurencja to zależność, w której osobniki rywalizują o te same ograniczone zasoby środowiska. Przykładowo zwierzęta konkurują o pokarm czy o partnera do rozrodu. Dziobaki australijskie konkurując o samicę wykorzystują jad (produkowany w ostrogach obecnych na tylnych kończynach), który unieruchamia czasowo słabszego osobnika.

Zaznacz rodzaj konkurencji, która występuje pomiędzy dziobakami konkurującymi o samicę na danym obszarze środowiska.

5. Drzewołazowate to rodzina płazów zamieszkujących Amerykę Południową i Środkową. Jedną z ich metod ochrony przed drapieżnikami jest posiadanie kolorowego ubarwienia ciała. Oprócz tego w cienkiej skórze tych płazów znajdują się gruczoły jadowe.

Zaznacz inne przystosowanie drzewołazów do ochrony przed drapieżnikami.

6. Kleszcz należy do pasożytów zewnętrznych. Żywi się krwią żywiciela, na którym bytuje np. psa, kota czy człowieka. W jego ślinie zawarte są enzymy, które spowalniają proces gojenia się ran i krzepnięcia krwi.

Zaznacz przykład pasożyta, który wydziela hirudynę hamującą proces krzepnięcia krwi. Określ, czy jest to pasożyt wewnętrzny czy zewnętrzny.

7. Rośliny mogą wydzielać do podłoża substancje allelopatyczne – wpływające na wzrost i rozwój roślin tego samego bądź innego gatunku. Przykładowo czosnem (Allium sativum) wydziela allicynę, która hamuje wzrost niektórych roślin. Jednak w przypadku rzodkiewki (Raphanus sativus) allicyna stymuluje kiełkowanie jej nasion.

Oceń prawdziwość zdania: Opisana wyżej zależność stanowi przykład allelopatii ujemnej.

8. Szarytka morska to ssaka morskiego z rodziny fokowatych. Dzięki dużej zawartości mioglobiny w mięśniach może nurkować przez długi czas, co pozwala jej na zdobycie pokarmu. Szarytka wydaje na świat najczęściej jedno młode, które spędza czas na brzegu lub na pływającym lodzie, gdzie matka opiekuje się nim i je karmi.

Wskaż, którą strategię rozrodu – R czy K – stosuje szarytka morska.

9. Bioindykatory to organizmy roślinne i zwierzęce cechujące się zróżnicowaną wrażliwością i charakterystyczną reakcją na działanie czynników środowiska. Mogą służyć do określania stopnia zanieczyszczenia np. powietrza czy wody. Jednym z biondykatorów jest małż, którego wykorzystuje się do monitorowania jakości wody wodociągowej.

Uzupełnij tekst, wybierając odpowiednie słowa z nawiasów.

Bioindykatory mają (wąski / szeroki) zakres tolerancji ekologicznej, zatem należą do grupy (eurybiontów / stenobiontów). Innym przykładem bioindykatorów są porosty, które są wrażliwe na tlenki (siarki / węgla). Tlenki siarki przyczyniają się do powstawania kwaśnych deszczy, których główną przyczyną jest (spalanie węgla kamiennego / używanie aerozoli).

10. Ektomikoryza jest zjawiskiem, w którym strzępki grzybni oplatają korzenie rośliny, jednak nie wnikają do wnętrza komórek. Przeciwieństwem ektomikoryzy jest endomikoryza, w której strzępki grzybni wnikają do wnętrza komórek rośliny.

Określ, do których zależności międzygatunkowych można zaliczyć mikoryzę.

11. Łańcuch pokarmowy to uporządkowany ciąg organizmów, w którym każdy organizm jest zjadany przez następny. W pewnym zbiorniku wodnym występują pąkle (należące do podtypu skorupiaków) żywiące się głównie zielonymi glonami. Same są zjadane przez małże, z kolei tymi żywią się ślimaki. Mięczaki te mogą zjadać również pąkle, z kolei same stanowią pokarm dla drapieżnych ptaków. Na ilustracji przedstawiono jeden z gatunków pąkli.

Uzasadnij, że ślimaki mogą stanowić więcej niż jeden poziom troficzny w opisanym zbiorniku wodnym.

12. Jelito ślepe to odcinek jelita, który jest słabo rozwinięty u człowieka, podobnie jak u zwierząt mięsożernych. Z kolei zwierzęta roślinożerne mają je bardzo dobrze rozwinięte. Wykazano, że w narządzie tym bytują liczne mikroorganizmy wydzielające enzymy trawiące pewien polisacharyd.

Wykaż, że brak mikroorganizmów w jelicie ślepym koni może spowodować zaburzenia wchłaniania cukrów prostych.

13. Motyl monarcha to owad, którego larwy żywią się liśćmi i łodygami roślin zawierających alkaloidy mające toksyczne właściwości. Zwierzę po zjedzeniu motyla monarchy może np. odczuwać biegunkę czy nudności. Z kolei wicekról to motyl, który swoim ubarwieniem przypomina monarchę, jednak nie zawiera w sobie alkaloidów. Zwierzęta, które miały wcześniej kontakt z motylem monarchą, unikają kontaktu z wicekrólem. Na ilustracji A przedstawiono motyla monarchę, a na ilustracji B motyla wicekróla.

Podaj nazwę przystosowania obronnego przed drapieżnikami, które wykorzystuje wicekról.

14. Po I wojnie światowej w Puszczy Białowieskiej nie zastano żywych żubrów europejskich, które przed wojną występowały na tych terenach. Ich wyginięcie wiązało się z masowym polowaniem kłusowników i żołnierzy. W związku z tym w ogrodach zoologicznych krzyżowano ze sobą żubry, które wydawały na świat potomstwo. Po osiągnięciu odpowiedniej liczby żubrów wypuszczono je na wolność w Puszczy Białowieskiej.

Oceń prawdziwość zdań, wpisując literę P lub F.

15. Produkcja pierwotna to tempo, w jakim producenci przekształcają energię świetlną lub chemiczną związków nieorganicznych w energię chemiczną związków organicznych. Producentami są przede wszystkim rośliny, ale także niektóre bakterie np. sinice.

Uzupełnij tekst, wybierając odpowiednie słowa z nawiasów.

Najwyższą produktywność ekosystemu mają (lasy równikowe / pustynie). Im większa jest produkcja pierwotna, tym (mniejsza / większa) produkcja wtórna. O odwróconej piramidzie biomasy można powiedzieć w przypadku ekosystemów (leśnych / morskich).

16. Azot to pierwiastek biogenny budujący białka i kwasy nukleinowe. Zakwaszenie gleby powoduje zmniejszenie pobierania azotu przez rośliny, a przez to – obniżenie intensywności fotosyntezy, gdyż brakuje odpowiednich białek do syntezy chlorofilu. Pewien rodzaj bakterii żyje w symbiozie z roślinami bobowatymi, wzbogacając je o azot, zwłaszcza, gdy brakuje go w podłożu.

Podaj nazwę bakterii, które potrafią wiązać azot atmosferyczny do jonów amonowych przyswajalnych przez rośliny.

17. Eutrofizacja to proces nadmiernego wzbogacania wód w składniki odżywcze i minerały, co prowadzi do nadmiernego rozwoju glonów i innych roślin wodnych. Główną przyczyną jest stosowanie nawozów sztucznych, szczególnie zawierających azot i fosfor.

Zaznacz dwa skutki eutrofizacji wód.

18. Źródłem różnorodności genetycznej w obrębie populacji są m.in. crossing-over oraz losowa segregacja chromosomów, które powodują rekombinację genetyczną. W małych populacjach występuje mała różnorodność genetyczna, co może przyczyniać się do mutacji genetycznych.

Określ, jak człowiek może przyczynić się do zwiększenia różnorodności genetycznej w małej populacji.

19. Sukcesja pierwotna to proces, podczas którego na terenie dotychczas niezasiedlonym przez organizmy żywe, np. na skałach, wydmach, czy terenach po erupcji wulkanu pojawiają się organizmy kolonizacyjne. Z kolei zachodzi na terenie już wcześniej zasiedlonym przez biocenozę, która zostaje zniszczona lub usunięta.

Oceń prawdziwość zdania: Kolonizacja organizmów na terenach spalonych w wyniku pożaru lasu to przykład sukcesji wtórnej.

20. Podnawki to gatunek ryby występującej w morzach ciepłych. Przyczepiają się do rekinów, aby szybciej się przemieszczać i korzystać z resztek pokarmu tych drapieżników. Rekin natomiast nie odnosi korzyści z obecności podnawek, ale i na niej nie traci.

Podaj nazwę zależności międzygatunkowej pomiędzy rekinem, a podnawkami.