TEST – układ hormonalny

Komentarz: receptory hormonów steroidowych znajdują się w cytozolu, a hormonów białkowych w błonie komórkowej. Zarówno hormony białkowe jak i steroidowe prowadzą do syntezy nowych białek (a w przypadku hormonów białkowych mogą także wpływać bezpośrednio na aktywność istniejącego już białka), stąd odpowiedzi c i d nie mogą stanowić kryteria podziału hormonów na steroidowe i białkowe.

Komentarz: przedstawiony schemat jest przykładem sprzężenia zwrotnego ujemnego. W przypadku obniżenia temperatury otoczenia musi zostać zwiększone tempo metabolizmu i wytworzenie ciepła w tkankach. Aby było to możliwe, muszą zostać wydzielone hormony tarczycy – T4 i T3. Tarczycę pobudza TSH wydzielana przez przysadkę mózgową, z kolei TRH w podwzgórzu pobudza wydzielanie TSH. Dlatego też niedobór TRH spowoduje, że przysadka nie będzie pobudzona do wydzielania odpowiednich ilości TSH, przez co także tarczyca nie będzie mogła wydzielać wystarczających ilości T4 i T3, stąd ich stężenie we krwi spadnie.

Komentarz: kofeina i potrawy ciężkostrawne mogą zakłócać sen, a także utrudniać zasypianie. Powinno się unikać także ćwiczeń fizycznych bezpośrednio przed snem, gdyż mogą rozbudzać i tym samym utrudniać zaśnięcie. Z kolei chodzenie spać i budzenie się o podobnych porach pomaga w regulacji rytmu dobowego, co przekłada się na lepszą jakość snu. Nie ma zalecenia do unikania ciepłych pryszniców przed snem, gdyż ciepła woda rozluźnia mięśnie i pozwala się zrelaksować, a to przekłada się na łatwiejsze zasypianie.

Komentarz: osteoporoza jest chorobą kości polegającą na zmniejszeniu gęstości kości w wyniku ich demineralizacji/niedostatecznej mineralizacji. Przyczyną takiego stanu może być niedobór niektórych jonów w kościach np. wapnia. Nadczynność przytarczyc polega na zwiększonym wydzielaniu parathormonu, który uwalnia wapń z kości do krwi. Jeśli jednak za duże jego ilości będą uwolnione to kości mogą stać się mniej zmineralizowane, co prowadzi do osteoporozy.

Komentarz: wazopresyna i oksytocyna to jedne z hormonów produkowanych przez podwzgórze. Wazopresyna ADH) pobudza wchłanianie zwrotne wody z moczu pierwotnego (umożliwia jego zagęszczanie), a oksytocyna wywołuje skurcze macicy podczas porodu, wydzielanie mleka przez gruczoły sutkowe, a także skurcze u mężczyzn podczas ejakulacji. Z kolei FSH (hormon folikulotropowy) jest produkowany i wydzielany przez przedni płat przysadki – u kobiet pobudza jajniki do produkcji estrogenów. Natomiast GH (hormon wzrostu/somatotropina) produkowany przez przedni płat przysadki stymuluje wzrost organizmu i pobudza przemianę białek, tłuszczów i węglowodanów.

Komentarz: w warunkach głodu glukagon wydzielany przez komórki alfa trzustki pobudza glikogenolizę w wątrobie – rozkład glikogenu do glukozy. Dzięki temu stężenie glukozy we krwi wzrasta, pobudzając ośrodek sytości, co pozwala na przetrwanie organizmu (aż do wyczerpania zapasów glikogenu).

Komentarz: u kobiet hiperandrogenizm objawia m.in. nadmiernym owłosieniem ciała (hirsutyzm), zaburzeń cyklu miesiączkowego, niższym tonem głosu czy zespołem policystycznych jajników (PCOS). Zbyt wysoki poziom androgenów może przyczynić się także do insulinooporności, podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi czy nadciśnieniem tętniczym.

Komentarz: tymozyna to hormon wydzielany przez grasicę, który stymuluje dojrzewanie limfocytów T. Jeśli jej zabraknie to zostanie zaburzony proces dojrzewania tych komórek odpornościowych, co może powodować zaburzenia odporności – bo mniej dojrzałych limfocytów T będzie mogło unieszkodliwiać patogeny.

Komentarz:

1. Adrenalina jest hormonem „walki i ucieczki” przez zagrożeniem, jednak jest wydzielana przez rdzeń nadnerczy, a nie korę nadnerczy.
2. Kortyzol jest glikokortykosteroidem produkowanym przez korę nadnerczy.
3. Adrenalina mobilizuje organizm do ucieczki przed zagrożeniem lub walki, stąd powoduje przyspieszoną akcję serca, by zwiększyć tym samym przepływ krwi. Jeśli więcej krwi będzie płynąć do komórek to dostaną one więcej tlenu potrzebnego do oddychania tlenowego, podczas którego powstają duże ilości ATP potrzebne do pracy mięśni (które intensywnie się kurczą np. podczas ucieczki).

Komentarz: najniższe stężenie kortyzolu we krwi utrzymuje się wieczorem i w nocy, stąd wtedy łatwiejsze jest wykrycie, czy dana osoba nie posiada go za dużo. Co prawda rano stężenie kortyzolu jest najwyższe, a wartości powyżej standardowych mogłyby sugerować o jego nadmiarze, jednak różnią się one pomiędzy osobnikami lub mogą wynikać np. ze stresujących sytuacji.

Komentarz: podczas sytuacji stresowej przyspiesza akcja serca, by zwiększyć przepływ krwi, a tym samym usprawnić transport tlenu. Adrenalina jest pochodną dwóch aminokwasów – tyrozyny i fenyloalaniny. Jednym ze skutków jej działania jest spowolnienie perystaltyki jelit, gdyż podczas potencjalnej ucieczki czy walki z zagrożeniem potrzeba fizjologiczna mogłaby spowodować śmierć osobnika bądź przegranie walki.

Komentarz: prolaktyna jest produkowana przez przedni płat przysadki mózgowej i pobudza gruczoły mlekowe do produkcji mleka. Z kolei oksytocyna jest produkowana przez podwzgórze, a magazynowana i uwalniana przez tylny płat przysadki mózgowej – umożliwia wydzielanie mleka przez gruczoły mlekowe.

Komentarz: redukcja tkanki tłuszczowej wiąże się z mniejszymi ilościami wydzielanej leptyny. Hormon ten pobudza ośrodek sytości w podwzgórzu, stąd jeśli jest jej za mało to dana osoba szybciej odczuwa głód.

Komentarz: u osób z cukrzycą typu 1 trzustka nie jest zdolna do produkcji insuliny – hormonu, który umożliwia wejście glukozy do wnętrza komórek. Z kolei u osób z cukrzycą typu 2 insuliny jest za dużo, przez co komórki przestają na nią reagować i nie wpuszczają tym samym glukozy do środka.

Komentarz:

1. Nadczynność przytarczyc prowadzi do nadmiernego uwalniania wapnia do krwi, którego zbyt wysoki poziom może prowadzić do powstawania kamieni nerkowych.
2. Hormonem o działaniu antagonistycznym do parathormonu jest kalcytonina.
3. Kalcytonina to hormon wydzielany przez tarczycę.

Komentarz: jeśli doszło do zapłodnienia w trakcie owulacji ciałko żółte przekształca się w ciałko żółte ciążowe, które jest źródłem progesteronu dla rozwijającego się zarodka. Progesteron umożliwia implantację zarodka w macicy, jest potrzebny do budowy łożyska, a także hamuje skurcze macicy, co pozwala uniknąć poronienia.

Komentarz: somatoliberyna to hormon produkowany przez podwzgórze, który pobudza przysadkę mózgową do wydzielania somatotropiny (GH). Dlatego też niedobór somatoliberyny skutkuje obniżonym stężeniem GH w organizmie.

Komentarz: kortykoliberyna wydzielana przez podwzgórze pobudza przysadkę mózgową do wydzielania ACTH, co z kolei pobudza korę nadnerczy do wydzielania takich hormonów jak kortyzol.

Komentarz: podczas długotrwałego stresu w organizmie utrzymuje się wysokie stężenie hormonów stresu m.in. adrenaliny, która przyspiesza akcję serca. Długotrwały wysoki puls prowadzi do utrzymującego się wysokiego ciśnienia, co z kolei wywołuje nadciśnienie tętnicze.

Komentarz:

a) Komórki Leydiga produkują testosteron.
b) Hormon LH (lutenizujący) stymuluje spermatogenezę przez pobudzanie komórek Leydiga do produkcji testosteronu.
c) Gonadoliberyna jest wydzielana przez podwzgórze.
d) FSH to hormon występujący zarówno u kobiet jak i u mężczyzn.