TEST – układ odpornościowy

Komentarz: szczepionka jest podawana przed wystąpieniem zakażenia, aby zbudować odporność swoistą, natomiast surowica stosowana jest po ekspozycji na patogen, aby zapewnić natychmiastową reakcję odpornościową, dzięki której niszczone są patogeny. W przypadku zakażenia się bakteriami wywołującymi boreliozę należy podać surowicę, by jak najszybciej je zniszczyć.

Komentarz: wirion, czyli podstawowa cząstka wirusa zdolna do infekowania komórek jest zbudowana z kapsydu (płaszcza białkowego) i materiału genetycznego (DNA lub RNA). Wirusy mogą posiadać dodatkowe elementy np. osłonkę lipidową czy glikoproteiny. Proces przenoszenia materiału genetycznego przez wirusy do bakterii nazywa się transdukcją, z kolei transformacja to proces, w którym bakteria pobiera wolny fragment DNA z otoczenia. Szczepienia stanowią przykład odporności swoistej czynnej, z kolei stosowanie surowicy jest przykładem odporności swoistej biernej.

Komentarz: pot jest substancją składającą się głównie z wody, ale także z soli mineralnych, mocznika czy lizozymu. Ten ostatni ma działanie bakteriobójcze, stąd niszczy on bakterie przebywające na powierzchni skóry, a to chroni przed rozwojem infekcji. Lizozym jest zawarty także w ślinie i łzach.

Komentarz: rzęsistek pochwowy sprzyja zakażeniu wirusem HIV, który wywołuje AIDS – zespół nabytego niedoboru odporności. SIBO jest to zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, który cechuje się wzrostem liczby bakterii w tym narządzie. Z kolei choroba Creutzfeldta-Jakoba jest wywoływana przez priony – infekcyjne cząsteczki białka.

Komentarz: nie istnieje szczepionka przeciwko HIV, gdyż ten bardzo szybko mutuje. Jednak szczepionki nie chronią przed wnikaniem wirusów do organizmu – dzięki nim powstają swoiste przeciwciała względem antygenów wirusowych. Dzięki temu, jeśli dojdzie do kontaktu z wirusem to odpowiedź immunologiczna jest szybsza i silniejsza. Z kolei surowica zawiera gotowe przeciwciała, jednak mają krótkotrwały czas aktywności, a ponadto nie powstają limfocyty pamięci.

Komentarz: neutrofilem jest komórka A, bo posiada segmentowane jądro komórkowe w przeciwieństwie do komórki B – makrofaga.

Komentarz: zarówno makrofagi jak i neutrofile są zdolne do przeprowadzania fagocytozy. Bazofile to granulocyty zasadochłonne, które biorą udział w reakcjach alergicznych i zapalnych. Z kolei komórki NK rozpoznają nieprawidłowe komórki np. komórki nowotworowe i niszczą je za pomocą wydzielanych substancji.

Komentarz: szczepionka zawiera najczęściej martwe fragmenty patogenu, zawierające specyficzne dla niego antygeny. Przez to organizm produkuje przeciwciała – jest to tzw. pierwotna odpowiedź immunologiczna. Powstają wtedy komórki pamięci – limfocyty B pamięci i limfocyty T pamięci. Przy kolejnym kontakcie z patogenem podczas infekcji wyzwala tzw. wtórną odpowiedź immunologiczną, która działa szybciej, a także jest silniejsza, bo powstaje więcej produkowanych przeciwciał.

Komentarz: limfocyty T działają swoiście względem antygenów. Można wyróżnić dwa rodzaje limfocytów: Tc (cytotoksyczne), które rozpoznają komórki z obcym antygenem i je niszczą za pomocą toksycznych substancji, i limfocyty Th (pomocnicze) – te z kolei wzmacniają odpowiedź immunologiczną poprzez aktywację limfocytów B. Pozostałe komórki działają nieswoiście względem patogenów (nie działają na konkretny typ).

Komentarz: interferony hamują procesy krwiotwórcze zachodzące w szpiku kostnym, stąd ich nadmiar może powodować zaburzenia w funkcjonowaniu tej tkanki.

Komentarz:

1. Surowica zawiera gotowe przeciwciała, a szczepionka antygeny patogenu, przez co po zaszczepieniu się organizm sam zaczyna produkować przeciwciała.
2. Szczepienia nie chronią przed danymi chorobami czy wnikaniem patogenów do organizmu. Dzięki nim możliwe jest nabycie odporności, przez co przy kontakcie z wirusem czy bakterią bardzo szybko zostanie uruchomiona reakcja odpornościowa, co pozwala na łagodniejszy przebieg choroby lub na jej bezobjawowe przejście.
3. Kod genetyczny to sposób zapisania informacji genetycznej, stąd nie da się go zmienić. Ponadto szczepionki nie zawierają składników, które zmieniłyby informację genetyczną komórek.

Komentarz: limfocyty T powstają w szpiku kostnym, a dojrzewają w grasicy. Limfocyty B również powstają w szpiku i tam też dojrzewają. Odpowiedź humoralna polega na niszczeniu antygenów za pomocą cząsteczek związków chemicznych np. przeciwciał czy enzymów układu dopełniacza, z kolei odpowiedź komórkowa ma na celu zniszczyć zakażone komórki przez komórki układu odpornościowego (limfocyty T).

Komentarz: na powierzchni wszystkich komórek, w tym komórek nerki, znajdują się antygeny. Nerka dawcy może zawierać inne antygeny niż zdeformowane nerki biorcy, przez co mogą je atakować komórki odpornościowe, postrzegający nerkę jako ciało obce. To może skutkować odrzuceniem przeszczepu, stąd podaje się leki immunosupresyjne, które obniżają syntezę przeciwciał i aktywność komórek odpornościowych.

Komentarz: stany zapalne są normalną reakcją odpornościową, które zapobiegają rozprzestrzenianiu się szkodliwych czynników do tkanek. Umożliwiają także usuwanie resztek martwych komórek i patogenów. Jednak jeśli stany zapalne utrzymują się przewlekle, wówczas może to prowadzić do uszkodzenia tkanek. Stąd przyrządzanie potraw na bazie kurkumy może zapobiegać stanom zapalnym, gdyż zawiera kurkuminę – substancję o właściwościach przeciwzapalnych.

Komentarz: układ dopełniacza to złożony system białek znajdujący się w osoczu krwi i tkankach, który pełni ważną rolę w obronie organizmu przed infekcjami oraz regulacji procesów immunologicznych i zapalnych. Zostaje aktywowany przez połączenie z odpowiednim przeciwciałem, co skutkuje niszczeniem zakażonych komórek lub komórek bakteryjnych, gromadzeniem się komórek odpornościowych w miejscach zapalnych i stymulowaniem syntezy białek regulatorowych.

Komentarz: szczepionka zawiera antygeny, więc po jej podaniu organizm zaczyna produkować przeciwko nim przeciwciała. Dzięki temu w przypadku kontaktu z patogenem organizm szybko uruchamia reakcję odpornościową, co pozwala na jego zniszczenie. Jeśli jednak dana osoba nie zaszczepiła się np. na tężca, wówczas gdy dojdzie do kontaktu z laseczkami tężca, jej organizm nie uruchomi reakcji odpornościowej. Tężec może skutkować śmiercią, stąd ważne jest natychmiastowe podanie surowicy zawierającej gotowe przeciwciała, które zwalczą bakterie.

Komentarz: podczas spłukiwania wody w toalecie powstaje aerozol, w którym mogą znajdować się bakterie np. Legionella pneumophila. Dlatego też, aby uniknąć zarażenia się legionellozowym zapaleniem płuc należy zamykać deskę sedesową podczas spłukiwania wody.

Komentarz: sterylizacja narzędzi medycznych, a także wyrzucanie tych jednorazowego użytku zapobiegają rozprzestrzeniania się skażonej krwi do krwi zdrowych pacjentów. Z kolei stosowanie prezerwatyw stanowi barierę przed HCV. Mycie rąk przed jedzeniem to działanie profilaktyczne przed WZW typu A, gdyż wirus HAV jest przenoszony drogą pokarmową. Unikanie chorych na WZW C nie jest skuteczną metodą profilaktyki, gdyż wirus nie przenosi się przez bezpośredni kontakt z chorym.

Komentarz: bliźnięta jednojajowe są klonami i mają taki sam materiał genetyczny – więc i identyczne antygeny na powierzchni komórek. Przez to podczas przeszczepu komórki odpornościowe biorcy nie będą postrzegać antygenów dawcy jako obcych i nie będą ich atakować, a to umożliwi przyjęcie przeszczepu. Z kolei bliźnięta dwujajowe nie są klonami, mają różną informację genetyczną, a zatem różne antygeny.

Komentarz: osoby z grupą krwi 0 nie mają na powierzchni erytrocytów antygenów A i B, więc produkują przeciwko nim przeciwciała anty-A i anty-B. Erytrocyty osoby z grupą krwi A posiadają na swojej powierzchni antygen A, więc w kontakcie z erytrocytami osoby z grupą krwi 0 doszłoby do aglutynacja (zlepiania się krwinek).